AI სასამართლო პრაქტიკა – საერთაშორისო პრაქტიკის სახელმძღვანელო
სტუდენტები სისტემატიზირებენ არა-ამერიკულ AI სასამართლო პრაქტიკას - დიპფეიკები, საავტორო უფლებები, შრომითი დავები, ადვოკატის საიდუმლოება - სამართლებრივი საკითხების მიხედვით და მუშაობენ სასამართლოებისა და პრაქტიკოსებისთვის განკუთვნილ სახელმძღვანელოზე.
მიმდინარე
ტექნოლოგია დოქტრინაზე უფრო სწრაფად ვითარდება და სასამართლოები უკვე მნიშვნელოვანი რაოდენობის AI-სთან დაკავშირებულ დავას განიხილავენ: რთული დიპფეიკ საქმეები, საავტორო უფლებების დავები, შრომითი დავები, სადაც დასაქმებული ამტკიცებს, რომ მისი უფლებები დაირღვა ავტომატიზებული სისტემით ჩანაცვლების გამო, ადვოკატსა და კლიენტს შორის საიდუმლოების საკითხები და სხვა. საქართველოც არ არის გამონაკლისი – ადგილობრივი AI-სთან დაკავშირებული დავები უკვე დაიწყო.
მოსამართლეები ხშირად აწყდებიან ამ საქმეებს იმ ტექნიკური საფუძვლის გარეშე, თუ როგორ მუშაობს სისტემები სინამდვილეში, რაც საქმეებს უფრო ნელსა და რთულს ხდის, ვიდრე საჭიროა.
მეთოდი
დავალებები სფეროს ანაწილებს არა იურისდიქციის, არამედ სამართლებრივი საკითხის მიხედვით. სტუდენტთა ჯგუფები იღებენ მომხმარებელთა უფლებებს, შრომის სამართალს, სისხლის სამართალს, ინტელექტუალურ საკუთრებას და სხვა; ეძებენ შესაბამის პრაქტიკას საერთაშორისო დონეზე; აანალიზებენ და სისტემატიზირებენ იმ კონკრეტული პრობლემების მიხედვით, რომლებსაც ეს პრაქტიკა წყვეტს.
შეგროვებული მასალა შემდეგ განიხილება, კლასიფიცირდება და სისტემატიზირდება სამართლებრივი საკითხისა და რელევანტურობის მიხედვით, იმ საქმეების გამოვლენის მიზნით, რომლებიც სასარგებლო ორიენტირს იძლევა AI-სთან დაკავშირებულ ახალ სამართლებრივ საკითხებზე. მიღებული კრებული განვითარდება გამოქვეყნებულ საერთაშორისო პრაქტიკის სახელმძღვანელოდ, სასარგებლო სასამართლოებისთვის, პრაქტიკოსი ადვოკატებისა და მკვლევრებისთვის.
აშშ-ში უკვე არსებობს რამდენიმე ძლიერი რეპოზიტორია და კვლევითი რესურსი, რომელიც AI-სთან დაკავშირებულ სასამართლო პრაქტიკას მოიცავს. ანალოგიური რესურსები, რომლებიც ევროპულ და სხვა არა-ამერიკულ იურისდიქციებს მოიცავს, კვლავ უფრო შეზღუდული და ფრაგმენტულია. სწორედ ამიტომ ლაბი ყურადღებას არა-ამერიკულ სასამართლო პრაქტიკაზე ამახვილებს, განსაკუთრებით ევროპულ და სხვა იურისდიქციებზე, რითაც ხელს უწყობს AI დავების უფრო ფართო საერთაშორისო სურათის ჩამოყალიბებას და არ იმეორებს არსებულ, აშშ-ზე ორიენტირებულ რესურსებს.
პროექტის იდეა შთაგონებულია 2025 წლის ნოემბერში UCBP-ის ფარგლებში აშშ-ს უნივერსიტეტებში განხორციელებული სასწავლო ვიზიტით და სამართლის განათლებასა და პრაქტიკაში სასამართლო პრაქტიკის მონაცემთა ბაზებისა და კვლევითი ინსტრუმენტების გამოყენების შესახებ დისკუსიებით. პროექტი ასევე საფუძველს უყრის ლაბის ინიციატივას DAIL Europe, რომლის მიზანია ევროპაში AI-სთან დაკავშირებული დავებისთვის სპეციალური რესურსის შექმნა.